Ana sayfa Oyunlar Diğer Oyunlar Oyun Konsolları Tarihi (Bölüm 3)

Oyun Konsolları Tarihi (Bölüm 3)

PAYLAŞ

Geçen haftaki yazımızda, 3. ve 4. jenerasyon oyun konsollarından ve Sega ile Nintendo rekabetinden bahsetmiştik. Bu hafta da kaldığımız yerden devam ederek bütün endüstrinin nasıl büyüdüğüne bakacağız.

5. Jenerasyon: Kartuştan CD’e Geçiş

5. ve 4. jenerasyon oyun konsolların satış başarısı, çeşitli firmaların “Piyasadaki oyun konsollarından daha güçlü ve gelişmiş yeni bir oyun konsolu çıkartma” fikrini körükledi. 1990’lı yıllarda da CD’lerin daha fazla alanda kullanılmaya başlanmasının ardından firmalar, yeni oyun konsollarında kartuşlar (kasetler) yerine CD kullanmayı tercih etmeye başladılar.

Nintendo, 1980’li yılların sonlarında SNES’in CD üzerinden oyun oynatmasını sağlayacak bir eklenti geliştirmek üzere Sony ile ortak oldu. Bu eklenti sayesinde Nintendo, CD teknolojisini oyun konsolunda kullanan ilk firma olarak piyasada rakiplerinin önüne geçmeyi planlıyordu. Sony ise Nintendo ile ortak olarak bu işte başarı sağlayacağından emindi. Bu iki şirket, büyük planlarını gerçekleştirecek oyun konsoluna “Nintendo PlayStation” adı verildi. Ancak PlayStation henüz geliştirilme aşamasındayken, Nintendo ve Sony arasında yaşanan bazı anlaşmazlıklar nedeniyle ortaklık bozuldu ve Nintendo PlayStation hiçbir zaman satışa çıkmadı.

Philips tarafından çıkartılan ilk 5. jenerasyonu oyun konsolu Philips CD-i.

Sony’den ayrıldıktan sonra Nintendo, başka bir teknoloji şirketi olan Philips ile anlaştı. Bu anlaşmaya göre Philips, kendi CD okuyabilen oyun konsolu geliştirecek, Nintendo ise “Super Mario”, “Legend of Zelda” gibi başarılı Nintendo oyun serileri bu yeni oyun konsoluna çıkaracaktı. Bu gelişmelerin sonunda “Philips CD-i” oyun konsolu, 1991 yılında satışa çıktı. Oyun oynatma, CD üzerinden film izletme özellikleri ve Nintendo’ya ait lisanlı oyunları bünyesinde barındırmasına rağmen (Bu oyunlar da Philips tarafından geliştirildi) Phlips CD-i başarılı olamadı. Başarısızlığını başlıca sebepleri olarak:

1- Çok sayıda kalitesiz oyunların olması.

2- Oyun konsolunun aşırı pahalı olması gösterildi. (O dönemlerde, yeni çıkan oyun konsolları genelde 250$-400$ arası fiyatlarda satışa çıkarken, Phlips CD-i ise 1000$’a satışa çıktı.)

Sega Genesis’in CD okuyabilmesini sağlayan eklenti Sega-CD.

Bu sırada Sega, Nintendo ve Sony’nin beraber gerçekleştiremediğini tek başına yaparak, Sega Genesis’in CD okumasını sağlayan “Sega-CD” (diğer adıyla: “Mega-CD”) eklentisini 12 Aralık 1991 Japonya’da satışa çıkardı. Bu eklenti sayesinde Sega Genesis, hem düşük çözünürlüklü videoları oynatma özelliği kazandı hem de oyunlarında daha kaliteli ses efektleri ve müzikler sundu. 1992 yılında Amerika’ya, 1993 yılında ise Avrupa’ya satışa çıkan Sega-CD’nin başarısı ve ömrü pek uzun sürmedi, nedenleri ise:

1- Sega CD’nin sistem gücü olarak Sega Genesis’e pek bir şey katmaması. Evet, Genesis artık CD üzerinden oyun oynatabiliyor ama 1989 yılında ilk çıkışını yapan Genesis, artık eski bir konsol sayılırdı.

2- Sega’nın 1994’te yeni bir oyun konsolu çıkaracak olması. Sega-CD, Amerika ve Avrupa’da satışa çıktığında oyuncular, Sega’nın 1-2 yıl içerisinde yeni bir oyun konsolu çıkaracağını biliyordu (Sega bu oyun konsolunu önceden duyurmuştu.) . Bu nedenle birçok kişi, Sega-CD eklentisi almak yerine yeni oyun konsolunun çıkmasını bekledi.

3- Oyun sayısının azlığı. Satış rakamlarının düşük olmasından dolayı Sega-CD için pek oyun çıkmadı. 1991’deki çıkışından 1994’e kadar Sega-CD için sadece 159 adet lisanslı oyun çıktı.

Sega’nın esas 5. jenerasyon oyun konsolu olan Sega Saturn.

22 Kasım 1994 tarihinde Sega, esas 5. jenerasyon oyun konsolu olan “Sega Saturn“ü satışa çıkardı. Sega Saturn, kendisinden önce çıkan diğer konsollar gibi CD okuma özelliğine sahip olmasının dışında, 320×224 ve 704×480 çözünürlüğündeki “MPEG” formatlı videolarını oynatabiliyor ve en önemlisi 3 boyutlu (3D) oyunları çalıştırabilen ilk oyun konsolu özelliği taşıyordu. Ancak 3D’i ilk destekleyen oyun konsolu olan Sega Saturn da ne yazık ki pek başarılı olamadı. Bu başarısızlığını nedenleri:

1- Tüketicilerin, Sega-CD ve Sega Saturn arasında kalması. Bir başka deyişle Sega’nın oyun konsolları birbirlerine rakip oldu.

2- Oyuncuların artık Arcadelerdeki “puan toplamak” ve “yüksek skor yapmak” yerine “hikaye odaklı” oyunlara önem vermesi. Sega oyun konsolu üretmeye başladığından beri çıkardığını çoğu 1. parti oyunlar “puan toplama” üzerine kurulu. Ancak Nintendo SNES, çıkışından sonra oyuncular, artık hikaye odaklı oyunlara önem vermeye başladı. Sega’nın Arcade zihniyetinin Saturn’de de devam etmesi, bu oyun konsolunun satışını olumsuz yönde etkiledi.

Sony’nin ilk oyun konsolu ve Türk oyuncularının belki de çoğunu gözdesi olan Sony PlayStation.

Bunca firmanın arasında en büyük sürprizi yapan firma Sony oldu. Nintendo ile ortaklığı süresince geliştirdikleri oyun konsolunu prototipini tek başına geliştirmeye devam eden Sony, 3 Aralık 1994 tarihinde “Sony PlayStation” adıyla satışa çıkardı ve diğer rakip oyun konsollarına karşı kısa sürede üstünlük sağlamayı başardı. PlayStation, rakiplerine göre daha geç çıkmasına karşın 3D’i en iyi kullanan oyun konsolu olması ve buna bağlık olarak 1. ve 3. parti oyunlarının rakiplerine göre çok daha kaliteli olması tabi ki başarısını etkileyen en önemli faktördü.

PlayStation çıktığı ilk haftada Japonya’da yaklaşık 300.000 ünite satışa, 1995 Eylül ayı içerisinde Amerika’da ise yaklaşık 100.000 ünite satışına ulaştı. 2003 yılının sonundaki açıklama göre ise PlaySatation, Dünya çapında 100 milyondan fazla ünite satarak bu satış barajını aşan ilk oyun konsolu olma özelliğini taşımaktadır. Çıkan oyunların sayısına baktığımızda ise PlayStation için toplam 7,978 lisanlı oyun çıkmıştır.

Sony PlayStation için çıkmış bazı popüler oyunları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Crash Bandicoot
  • Residetn Evil
  • Tomb Raider
  • Tekken
  • Metal Gear Solid
Rakiplerinin aksine CD’e geçmek yerine kartuş kullanmaya devam eden Nintendo’nun 5. jenerasyon oyun konsolu Nintendo 64. Aynı zamanda 64-bit işlemci kullanan ilk oyun konsoludur.

Nintendo, 4. jenerasyon oyun konsollarında yaptığı gibi bu jenerasyonda da sessizliğini en son bozan firma oldu. PlayStation’ın 1994 yılında piyasayı ele geçirmeye başlamasının ardından Nintendo, 26 Eylül 1996 tarihinde kendi 5. jenerasyon oyun konsolu olan “Nintendo 64”ü satışa çıkardı. Bütün jenerasyonu CD’ler ile geçiren rakiplerine karşı Nintendo, kartuş teknolojisinden bu jenerasyonda vazgeçmedi. Araştırmalarıma göre Nintendo’nun bu jenerasyonda CD yerine kartuş tercih etmesinin nedeni, korsan oyunların önüne geçmekmiş. Malum CD’nin kullanımının artması ve insanların boş CD alıp korsan oyunlarını bu boş CD’lere yazdırıp, korsan olarak satmaya başlaması Nintendo’yu yeni oyun konsolunda CD kullanmaktan vazgeçiren etken olmuş.

Nintendo 64, donanımsal olarak Sony PlayStation’a göre “azcık” güçlü olmasına rağmen, oyunlarında kartuş kullanmanın dezavantajını yaşadı. CD’lere göre çok daha az veri kapasitesine sahip olan kartuşlar yüzünden çoğu Nintendo 64 oyunu, karakter seslendirmeleri ve bölümler arası ara sahne içermez.

Bu dezavantajına rağmen birçok kaliteli 1. parti oyuna sahip olan Nintendo 64, oldukça başarılı bir oyun konsolu oldu ve 2002 finansal yılının sonunda yaklaşık, 32,9 milyon ünite satış rakamına ulaştı.

Nintendo 64 için çıkmış bazı popüler oyunları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Super Mario 64
  • Legend of Zelda: Ocarina of Time
  • Golden Eye 007
  • Banjo Kazooie
  • Pokemon Stadium

Bu jenerasyondan oyun konsolları arasında hiç bahsetmediğimiz “Atari Jaguar” ise 1993 yılında satışa çıktı ancak Sega, Sony, Nintendo rekabeti arasında başarısız olarak sessizce ortadan kalktı. Bu başarısızlıktan sonra Atari, oyun konsolları sektörünün bir dönemin lideri olan firma, bu sektörden çekildi.

5. jenerasyon oyun konsolların arasında Sony PlayStation’ın rakiplerini açık ara yendiğini söylemek pek yanlış olmaz. Bu jenerasyondan sonra Atari de dahil olmak üzere birçok firma, oyun konsolu üretmeyi bıraktı, artık oyun konsolu üreten 3 firma kaldı. Bunlar: Nintendo, Sony ve Sega.

5. jenerasyon oyun konsollarını ve satışa çıkış tarihlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Philips CD-i (1991)
  • 3DO Interactive (1993)
  • Atari Jaguar (1993)
  • Sega Saturn (22 Kasım 1994)
  • Sony PlayStation (3 Aralık 1994)
  • Nintendo 64 (26 Eylül 1996)

Sega-CD, yeni bir oyun konsolu olmadığı için bu listeye dahil edilmedi.

Taşınabilir oyun konsolları:

  • Sega Nomad (Ekim 1995)
  • Nintendo Virtual Boy (21 Temmuz 1995)
  • Nintendo Gameboy Color (1998)
  • Neo Geo (31 Ocak 1990)
  • Game.com (Ağustos 1997)

6. Jenerasyon: Microsoft’un Sahaya Girişi

İlk 6. jenerasyon ve Sega’nın mevcut kötü durumundan kurtulmak için son şansı olan oyun konsolu Sega Dreamcast.

Saturn’un başarısızlığı Sega’yı maddi zorluğa soktu, bu durumdan kurtulmak ve tekrar eski şanına kavuşmak için Sega’nın bir planı vardı. Bu plana göre Sega, diğer rakiplerinden daha önce yeni jenerasyon oyun konsolunu çıkartacak ve bu sayede rakiplerinin önüne geçecekti. 27 Kasım 1998 tarihinde Sega, ilk 6. jenerasyon oyun konsolu olanSega Dreamcast”i satışa çıkardı. Dreamcast, rakibi olan Sony Playstation ve Nintendo 64’e göre daha güçlü bir oyun konsolu olmasıyla beraber aynı zamanda kutu içeriğinde olan “ağ adaptörü” sayesinde internete bağlanabilen ilk oyun konsoluydu. Hem donanımsal hem de yazılımsal avantajları sayesinde Dreamcast iyi bir başlangıç yaparak, çıkışından 2 hafta sonra 500.000 ünite satış barajını aşmıştı. Ancak bu başarının devamı ne yazık ki gelmedi ve Dreamcast, Sega’yı eski şanına kavuşturamadı. (Sega Dreamcast, yaklaşık 10,6 milyon ünite sattı)

Peki ama ne oldu da piyasaya hızlı ve başarılı giriş yapan Dreamcast nasıl başarısız oldu? Bu sorunun 2 basit cevabı var:

1- Sega, korsan oyunların önüne geçemedi. İnternet bağlantısını ilk kullanan oyun konsolu olmak Dreamcast’e yarardan çok zarar getirmeye başladı. Hackerların çok geçmeden hem konsolu hem de oyun dosyalarını kırmayı başarması Dreamcast oyunlarının satışını oldukça düşürerek, Sega’yı maddi sıkıntıya soktu.

2- 3. parti oyunların azlığı. Dreamcast için çıkmış popüler oyunların çoğuna baktığımızda hemen hemen hepsinin Sega tarafından yapıldığını görebilirsiniz. 3. parti oyunların seyrek olmasının ana nedeni ise bir önceki madde de yazdığım gibi korsan oyun satışının önüne geçilememesi.

3- Sony PlayStation 2’nin çıkması.

Dreamcast’in başarısızlığından sonra Sega, oyun konsolu geliştirmeyi ve üretmeyi bıraktı ve “oyun geliştiriciliği ve dağıtıcılığı” ile yoluna devam etti.

Sega Dreamcast için çıkmış bazı popüler oyunları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Sonic Adventure
  • Crazy Taxi
  • Soul Calibur
  • Resident Evil: Code Veronica
  • Shenmue
En çok ünite satışına sahip olan oyun konsolu Sony PlayStation 2.

Takvimler 4 Mart 2000’i gösterdiğinde Sony, yeni oyun konsolu olan “Sony PlayStation 2”i satışa çıkardı. İlk PlayStation’dan yaklaşık 9 kat güçlü olan PlayStation 2, USB portuna sahip ilk oyun konsoluydu. Bu USB portları, USB belleklerin dışında çeşitli oyun aksesuarları için de kullanılıyordu ve bu aksesuarlardan biride günümüzde “Xbox Kinect’in atası” olarak görebileceğimiz “Eyetoy” kamerasıydı. Bu kamera oyuncu hareketlerini gene Eyetoy destekli oyunlara aktarıyordu.

PlayStation 2 aynı zamanda DVD okuyabilen ilk oyun konsoluydu ve işin aslına bakarsanız Sony, PlayStation 2’i sadece bir oyun konsolu olarak değil aynı zamanda bir DVD oynatıcı olarak piyasaya sürdü. Bu yöntem ile Sony hem oyun boyutlarını büyüttü hem de döneminin en güncel medya oynatıcı sistemini evlere sokmayı başardı.

PlayStation 2’nin ilk çıkan sürümüne (büyük kasa) hard disk ve internet adaptörü bağlanabiliyordu ancak bu sistemi başarı ile kullanan pek oyun olmadığı için konsolun sonraki sürümlerinde bu özellikler çıkartıldı. Sadece sayılı kişi PlayStation 2 oyunlarını online olarak oynayabildi.

Toplamda 3874 lisanlı oyunu ile Dünya çapında 155 milyondan fazla ünite satışı ile PlayStation 2, günümüzde bile “en çok satış rakamına ulaşan oyun konsolu” ünvanını korumaktadır.

Sony PlayStation 2 için çıkmış bazı popüler oyunları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • God of War
  • Metal Gear Solid 2 – 3
  • Grand Theft Auto 3 – Vice City – San Andreas
  • Shadow of Colosos
  • Need for Speed Underground
Nintendo’nun 6. jenerasyon oyun konsolu olan Nintendo Gamecube.
Resident Evil 4, Gamecube’de PlayStation 2’e kıyasla daha iyi grafikler sunsa da, oyunun PS2 sürümü 1 DVD ike Gamecube sürümü 2 mini disc’ten oluşuyor. Ouynda kullanılan mini disc sayısı arttıkça yapımcıların maliyeti de artıyordu.

Nintendo, 14 Eylül 2001 tarihinde “Nintendo Gamecube”ü çıkartarak Sony ile rekabete kaldığı yerden devam etti. Nintendo, Sony gibi oyun konsolunda DVD kullanmak yerine “Mini Disc” teknolojisine yönelmesi, aynı Nintendo 64’te olduğu gibi oyun boyutları açısından sıkıntı yaşamasına sebep oldu. PlaySatation 2’e kıyasla daha güçlü olan ve oyunlarında daha iyi grafikler sunmasına rağmen Gamecube, sırf bu yüzden 3. parti oyun desteği konusunda sıkıntı çekti.

Nintendo Gamecube’e dezavantaj sağlayan bir diğer etken ise internet ve online oyun desteği sunmaması. 2000 yılının başından beri online hizmetinin gittikçe gelişmesi ve diğer oyun konsollarının bu yönde atılımlar yapmasına karşı Nintendo’nun online servislere neredeyse hiç önem vermemesi, birçok insanın Gamecube almadan önce bir kez daha düşünmesine yol açtı.

Bu olumsuzluklar nedeniyle Nintendo Gamecube yaklaşık 22 milyon ünite satışı ile PlaySatation 2’nin oldukça gerisinde kaldı. Gamecube’ün başarısızlığından sonra Nintendo bazı radikal kararlar alarak, “donanımsal olarak güçlü oyun konsolları” yerine “yenilikçi oyun konsolları” geliştirmeye başladı.

Nintendo Gamecube  için çıkmış bazı popüler oyunları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Super Smash Bros. Melee
  • Eternal Darkness
  • Residetn Evil 4
  • Legend of Zelda: Twilight Princess
  • Metal Gear Solid: The Twin Snakes
Microsoft’un ilk oyun konsolu olan Xbox. Not: Oyun Konsolunun yanında görünen gamepad, zamanına göre oldukça büyük olduğu için oyunculardan, “Dük” (Duke) lakabını almıştır.

Bu dönemde Microsoft, 15 Kasım 2001 tarihinde ilk oyun konsolu olanMicrosoft Xbox”ı satışa çıkardı. Aynı PlayStation 2 gibi hem DVD üzerinden oyun oynatma hemde film izletme özelliğine sahip olan Xbox’ı rakiplerinden ayıran en önemli özelliği, konsolun içerisinde bulunan internet adaptörü ve “Xbox Live” servisi sayesinde internet ve online oyun oynatma özelliklerinin neredeyse kusursuz bir biçimde çalışmasıydı.

Kaliteli özgü oyunları (exclusive oyunlar) konusunda sıkıntı çeken (“Halo” serisi dışında başarılı Xbox exclusive oyunu bilen var mı?) ve Japon pazarında başarıyı yakalayamayan Xbox, Microsoft’un bir sonraki oyun konsolu Xbox 360’ın erken duyurulması ve çıkması nedeniyle ömrü fazla uzun sürmedi. (Xbox yaklaşık olarak 24 milyon ünite satışına ulaştı.)

6. jenerasyon oyun konsollarını ve satışa çıkış tarihlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Sega Dreamcast (27 Kasım 1998)
  • Sony PlayStation 2 (4 Mart 2000)
  • Nintendo Gamecube (14 Eylül 2001)
  • Microsoft Xbox (15 Kasım 2001)

Taşınabilir Oyun Konsolları:

  • Nintendo Gameboy Advance (21 Mart 2001)
  • Nokia N-Gage (4 Kasım 2002)
  • Tapwave Zodiac (2003)

6. jenerasyon oyun konsollarının dönemi Sony PlayStation 2’nin zaferi ile bitti. Sega’nın da oyun konsolu geliştirme işinden çekilmesinden sonra piyasa tamamen Sony, Nintendo ve Microsoft rekabetine kaldı. Bu rekabetin nasıl devam ettiğine ise önümüzdeki hafta “Oyun Konsolları Tarihi” yazımızın son bölümünde değineceğiz.

Yorumlar