Ana sayfa Diğer Fantazya Mitoloji Sümer Mitosunda İnanna ve Dumuzi Anlatısı

Sümer Mitosunda İnanna ve Dumuzi Anlatısı

PAYLAŞ

Sümer mitosunu incelediğimizde hem kardeş rekabeti anlatısı, hem de ritüel mitosu olarak şu anlatıyı görürüz: İnanna ve Dumuzi mitosu. Bu mitosta kardeşlerden birinin bereket, bolluk tanrıçası, diğerinin de yeraltı tanrıçası olduğunu görürüz. Kardeşlerin birbirleriyle rekabeti ve bu rekabet sonucu gelişen olaylar ile mevsimsel dönüşümler açıklanmış olur ve bu anlatılar ritüellere dönüşür. Bu mitosları ele alırken Samuel Noah Kramer’in Sümer Mitolojisi, Samuel Henry Hooke’un Ortadoğu Mitolojisi ve Samuel Bennett’in Eski Ahit ile İlgili Eski Yakındoğu Metinleri’ni ele alacağız.

İnanna ve Dumuzi mitosu, aynı dönem içinde farklı anlatılara sahip olmasının yanı sıra Akad ve Babil mitlerinde de yer aldığı için bazı noktalarda farklılık gösteriyor. Bunun sonucunda da kimi metinlerde İnanna’nın yeraltına inişi aşkı olan Tammuz’u(Dumuzi’yi) kurtarmak içinken bir başka metinde de iniş sebebi açıklanmaz/bilinmez2 Yeraltına inmeden önce, “Ölüler dünyasında uğrayabileceği herhangi bir kazaya karşı hazırlıklı olmak için İnanna, veziri Ninşubur’a, üç gün içinde dönmezse kendisi için yas törenleri yapmasını ve daha sonra, üç büyük tanrıya, Nippur kentinin tanrısı Enlil’e, Ur kentinin ay-tanrısı Nanna’ya, Babilonya’nın Eridu kentindeki bilgelik tanrısı Enki’ye gitmesini ister ve kendisinin öteki dünyada öldürülmesini engellemek yolunda işe karışmaları için, onlara yalvarması buyrultusunu verir.” 3

İnanna, buyruğundan sonra ölüler diyarına iner. Kardeşi Ereşkigal’e varmak için ölüler diyarının yedi kapısından geçer ve her bir kapıda üstündeki giysi ve takıları çıkarmak zorunda kalır. “Sonuncu kapıyı da geçtiğinde çırılçıplaktır ve Ereşkigal ile ölüler diyarının korkunç yargıçları olan yedi Anunnaki’nin huzurunda diz çöktürülür. Bu yedisinin “ölüm bakışlarını” ona dikmeleriyle, İnanna bir cesede döner ve bir kazığa asılır.”4 Bu olayların yaşanmasıyla dördüncü gün İnanna’nın veziri, kendisine verilen buyruğu yerine getirmeye başlar. Enlil ve Nanna tarafından reddedilirken Enki onun bu isteğini kabul eder. Enki, “iki cinsiyetsiz yaratık, kurgarru ve kalaturru, şekillendirir ve onlara “hayat yiyeceği” ile “hayat içeceği”ni verip, ölüler diyarına gitmelerini ve bu yiyecekle içeceği İnanna’nın cansız bedenine altmış kez dökmelerini emreder. Buyruğu yerine getirirler ve İnanna canlanır.”5

İnanna yeraltından çıkarken ölüler diyarında kendisinin yerini dolduracak kişiyi teslim almak için iki cin ona eşlik eder. Pritchard’ın derlediği Eski Ahit ile İlgili Eski Yakındoğu Metinleri’nde cinlerin İnanna’nın yeraltındaki yerini doldurması için teslim aldığı kişi Dumuzi’dir. Çünkü Dumuzi cinlerin teslim almak için geldiği diğer kişiler gibi İnanna’nın ayaklarına kapanmamıştır ve Dumuzi’nin aksine diğer kişiler İnanna yeraltındayken onun yasını tutmuşlardır. Hooke’un ele aldığı anlatıya göre metin burada bitmektedir ve sonrasında neler olduğunu bilmiyoruz. Fakat bu mitosun Babilon anlatısında, ele aldığımız bu anlatının aksine Dumuzi metnin başında yeraltındadır ve aşkı İştar(İnanna’nın Babilon mitosundaki adı) onu yeraltı dünyasından kurtarmak için oraya iner. Onların bu yolculuğu yeryüzündeki tarımda bereketsiz geçen mevsimleri açıklarken onların geri dönüşümü ise tarımın bereketli geçtiği mevsimleri açıklar. Bu açıdan Demeter ve Hades kardeş çatışması mitosu ile de benzerlik gösterir.

1Hooke, Samuel Henry, Ortadoğu Mitolojisi, Çevirmen: Alâeddin Şenel, Ankara: İmge Kitabevi, 2002, sayfa 28

2a.g.e.,26

3a.g.e., 26

4Kramer, Samuel Noah, Sümer Mitolojisi, Çevirmen, Hamide Koyukan, İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 1999, sayfa 159

5a.g.e., 159

6Pritchard, James Bennett, Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament, New Jersey: Princeton University Press, 1969, sayfa 52

Yorumlar